Học ngoại ngữ theo gương Bác

Nếu như ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp chủ yếu và quan trọng bậc nhất của con người thì ngoại ngữ chính là cầu nối không thể thiếu trong quá trình giao lưu, hội nhập quốc tế của mỗi quốc gia. Tại Việt Nam, bên cạnh các chương trình đào tạo đại học truyền thống, từ đầu những năm 2000, tại các trường đại học đã xuất hiện các chương trình hợp tác đào tạo quốc tế. Đặc điểm của các chương trình này là hoạt động đào tạo được triển khai dựa trên sự hợp tác giữa một trường đại học của Việt Nam và một trường đại học uy tín của nước ngoài. Sinh viên được học chương trình đào tạo đại học mang tính quốc tế, hiện đại, cập nhật. Trong đó, việc học tập ngoại ngữ của sinh viên đặc biệt được coi trọng và mang tính quyết định sự thành công của các chương trình quốc tế. Trong những năm qua, với phương pháp giảng dạy phù hợp và ý thức học tập bền bỉ, sinh viên Viện Đào tạo Quốc tế đã đạt được những kết quả đáng khích lệ trong việc học ngoại ngữ. Nhớ ngày Bác Hồ về thăm Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội lần thứ 2 (17/6/1960), với tinh thần “”Một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”, trang thông tin điện tử Viện Đào tạo Quốc tế – SIE, trường Đại học Bách Khoa Hà Nội trân trọng gửi tới quý độc giả bài viết với tiêu đề “Học ngoại ngữ theo gương Bác”. Với việc tổng hợp những mẫu chuyện về việc học ngoại ngữ trong quá trình tìm đường cứu nước tại nước ngoài của Bác Hồ, bài viết mong muốn gửi tới các bạn sinh viên Viện Đào tạo Quốc tế nói riêng, các các bạn sinh viên nói chung, những kinh nghiệm học tập ngoại ngữ quý báu và ý chí vượt lên khó khăn của lãnh tụ kính yêu!

Với Hồ Chí Minh, trước hết chúng ta tìm thấy ở Người một phong cách học ngoại ngữ bền bỉ, kiên trì và đầy nghị lực, không nóng ruột, vội vàng mà rất chắc chắn. Quá trình học tiếng nước ngoài của Người là quá trình học rèn luyện, rèn luyện liên tục, để không ngừng xây dựng và củng cố kỹ năng ngôn ngữ mới, để đạt đến độ sử dụng được nó một cách sinh động, có hiệu quả.

Trong bản lý lịch đại biểu dự Đại hội Quốc tế cộng sản lần thứ 7, Bác đã ghi: “Biết các thứ tiếng: Pháp, Anh, Trung Quốc, Ý, Đức, Nga”. Nhưng trên thực tế, dựa vào những lần Bác đi thăm nước ngoài, cũng như những lần đón tiếp các phái đoàn ngoại giao tới thăm Việt Nam, chúng ta còn được biết vốn ngoại ngữ của Chủ tịch Hồ Chí Minh không dừng lại ở đó. Người có thể sử dụng thông thạo khá nhiều ngoại ngữ khác nữa như: tiếng Xiêm (Thái Lan bây giờ), tiếng Tây Ban Nha, tiếng Ả Rập, tiếng của rất nhiều dân tộc thiểu số Việt Nam… vốn ngoại ngữ đó của Bác không phải do “thiên bẩm” mà có, tất cả đều xuất phát từ sự khổ công luyện tập.

Hồ Chí Minh và Chủ tịch Cộng hòa Dân chủ Đức Wilhelm Pieck, 1957. Ảnh tư liệu của German Federal Archive.

Bác Hồ học tiếng Pháp 

Mùa hè năm 1911, Bác đặt chân lên đất Pháp. Kể từ thời điểm này, mọi việc từ sinh hoạt hàng ngày, tới hoạt động tìm ra con đường cứu nước, cứu dân, Bác đều phải sử dụng tiếng Pháp để giao tiếp. Vì thế, nếu không biết tiếng Pháp thì đó là “trở ngại lớn nhất trên con đường tìm đường cứu nước, cứu dân”. Bác đã đặt ra quyết tâm: “Nhất định phải học viết cho kỳ được”. Vì thế, dù trong hoàn cảnh thiếu thốn mọi thứ, nhưng Người cũng tìm ra được phương pháp học cho riêng mình. Ngay khi còn trên chuyến tàu sang Pháp, mỗi lúc rảnh rỗi, Bác đều tìm đến hai người lính trẻ được giải ngũ đi cùng chuyến tàu để học đọc và viết tiếng Pháp. Họ cho Bác mượn những quyển sách nhỏ in tiếng Pháp. Muốn biết cái gì, muốn biết đồ vật nào đó bằng tiếng Pháp, Bác đều chỉ tay hỏi người Pháp, rồi Bác viết vào một mẩu giấy, dán vào chỗ hay để ý nhất để tranh thủ vừa làm, vừa học. Có khi Bác viết hẳn vào cánh tay. Tối tối sau khi đi làm về, Bác rửa tay, rồi lại ghi những từ mới vào. Học được chữ nào, Bác ghép chúng lại thành câu thực hành ngay.

Ban đầu, Bác tập ghép một vài từ, sau ghép thành đoạn, dần dần Người tập viết thành bài dài. Một thời gian sau, Bác tìm đến các tờ báo của Pháp để xin được viết bài đăng báo. Sau mỗi bài báo viết bằng tiếng Pháp, Bác đều chép thành 2 bản, một bản lưu giữ lại, còn bản kia gửi cho Toà soạn. Trong những lần gửi bài, Bác nói với mọi người trong Toà soạn rằng: “Tôi rất sung sướng nếu bài viết này của tôi được đăng, nhưng dù thế nào cũng xin các đồng chí sửa lỗi tiếng Pháp cho tôi”. Sau mỗi lần bài viết của Bác được đăng báo, Bác vui mừng khôn xiết, nhưng Bác lại cẩn thận xem lại từng câu từng chữ, xem bài viết của mình đúng sai chỗ nào, Toà soạn báo đã sửa lại cho mình như thế nào. Theo chỉ dẫn của những chủ bút, Bác tập viết đi viết lại, khi thì viết diễn giải ra cho dài, khi lại viết ngắn lại cho súc tích…

Dù công việc bận bịu tới đâu, nhưng cứ sau mỗi ngày làm việc, Bác lại tranh thủ đọc vài trang tiểu thuyết vừa giải trí, thư giãn đầu óc lại vừa là tự trau dồi kiến thức. Bác thường tìm đọc những tác phẩm của Tôn – xtôi để học tập cách viết, cách lập luận, rồi Bác tập viết những bài phóng sự. Sáng nào, Bác cũng viết từ 5 giờ đến 6 giờ rưỡi. Tới 7 giờ, Bác lại bắt tay vào công việc. Dù trời nóng hay rét, Bác cũng không nản chí. Thấm thoắt thời gian trôi đi, cho đến năm 1922, Bác đã trở thành chủ bút của tờ báo “Người cùng khổ” viết bằng 3 thứ tiếng. Tên báo bằng tiếng Pháp đặt ở giữa, chữ Ả Rập bên trái và bên phải là chữ Hán, tất cả đều do Bác viết. Do Toà soạn báo không có Ban biên tập thường xuyên, nên nhiều khi Bác phải “cáng đáng” mọi việc từ khâu sửa chữa, biên tập bài vở, tới khâu bán báo.

Bác Hồ đang phát biểu tại Đại hội Đảng Xã hội Pháp lần thứ XVIII họp ở Thành phố Tours tháng 12 năm 1920. Nguồn: baotanglichsu.vn.

Bác Hồ học tiếng Anh

Biết tiếng Pháp rồi, Bác đã tìm sang tận đất nước Anh. Đặt chân lên đất nước Anh. Bác đã tìm ngay cho mình một công việc để làm, công việc đầu tiên của Bác trên đất nước Anh là đốt lò, sau vì quá vất vả khiến ốm mất hai tuần, Bác liền chuyển sang xin làm thuê tại Khách sạn Carlton. Thường ngày Bác phải làm từ 8 giờ sáng tới 12 giờ, chiều từ 5 giờ tới 10 giờ đêm. Bác “thắt lưng, buộc bụng” để có chút tiền mua sách vở. Phương tiện học duy nhất của Người cũng chỉ có vài quyển vở và một cây bút chì. Sớm chiều Bác ra Vườn hoa Haydơ, nơi có nhiều cây to, cột đèn xưa để tự học. Sau này Bác tiết lộ, sở dĩ Bác thường ra đó để học “vì ở đó thời tiết thường rất lạnh, nên khi học sẽ không thể buồn ngủ được, có như thế mới tập trung vào học”. Sau một tuần đi làm, Bác dành dụm tất cả số tiền kiếm được để cùng với vị Giáo sư người Ý học thêm tiếng Anh vào buổi cuối tuần. Bác đã tận dụng mọi nơi, mọi lúc có thể để học tiếng Anh. Rơ-nê-Đi-pét đã viết về Bác trên tờ báo “Phong trào” rằng: “Trên đường đi tìm hiểu thế giới, ở mỗi nơi tàu dừng lại, đối với anh Ba đều là một trường Đại học. Ở đó, anh đã trực tiếp thu lượm được những hiểu biết”.

Trong thời gian ở London, Bác đã làm nhiều nghề khác nhau để có tiền ăn học. Trong thời gian chiến tranh, Bác đã dành nhiều thời giờ để nghiên cứu lịch sử thế gới, học tiếng Anh và suy nghĩ về tương lai của các dân tộc thuộc địa. Vừa học tiếng Anh, Bác vừa tìm hiểu nền văn hoá và lịch sử nước Anh, đặc biệt là nước Mỹ. Riêng tài liệu nói về Mỹ của Bác đã lên đến hàng mấy trăm bài, với các thể loại khác nhau, đề cập toàn diện và sâu sắc đến nước Mỹ. Với Bác, việc đọc nhiều sách báo của Mỹ, học tiếng Anh để hiểu tường tận hơn thế giới và để lãnh đạo cách mạng một cách khoa học hơn…

Nhà báo Wilfred Burchett làm việc cùng Chủ tịch Hồ Chí Minh

Trong bài báo “Chủ tịch Hồ Chí Minh – lần gặp gỡ đầu tiên tại Việt Nam” năm 1954, Wilfred Burchett, nhà báo người Australia, từng nhớ lại: “Thật khó tin, chỉ vài giờ sau khi đến nơi, chúng tôi đã có thể ngồi đối diện với nhà lãnh tụ cách mạng huyền thoại này. Từ trong rừng, ông bất ngờ xuất hiện, ông bước rất nhanh với chiếc gậy tre dài trong tay, áo khoác vắt hững hờ ngang vai như khăn choàng, chiếc mũ cát nghển cao trước trán. Ông ở đó, gương mặt hiền từ không lẫn với ai được, đôi mắt đen sâu thẳm lấp lánh, chòm râu thưa mỏng rối bời, gương mặt chúng tôi đã biết qua những bức ảnh của ông trong nhiều năm qua. Chủ tịch Hồ Chí Minh trò chuyện với chúng tôi bằng cả tiếng Pháp và tiếng Anh rất lưu loát và Người còn nói mấy câu tiếng Ý với người bạn đồng nghiệp người Italy của tôi. Đầu tiên, ông ân cần hỏi thăm về sức khỏe của tôi…”.

Kim Chung tổng hợp và trích từ “Những mẫu chuyện về đời hoạt động của Hồ Chủ Tịch”

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *